Etiquette en fooi in China: wat bezoekers moeten weten

Geef je fooi in China?

Meestal niet. Fooi hoort niet bij het dagelijks leven op het vasteland van China: je betaalt de prijs op de kaart, meter of in de app. Volgens de toerismedienst van Shanghai wordt in de meeste restaurants en hotels geen fooi verwacht. Restaurants en bars in hotels en sommige daarbuiten kunnen wel 10–15% servicekosten rekenen (Shanghai FAQ). Ook de toerismesite van Beijing zegt dat fooi voor taxichauffeurs of bij eetkraampjes niet nodig is (Visit Beijing).

Dring niet aan als iemand een fooi beleefd weigert. Een oprecht 谢谢 (xièxie, dank je wel) is altijd welkom.

Wat zijn de tafelmanieren in China?

Maaltijden worden meestal gedeeld: gerechten staan in het midden, vaak op een draaiplateau, en iedereen schept zelf op. Veel restaurants bieden opschepstokjes (公筷, gōngkuài) en opscheplepels (公勺, gōngsháo), sinds 2020 gestimuleerd door gezondheidscampagnes (Sixth Tone). Gebruik die voor gedeelde schalen en vraag erom als ze ontbreken. Draai het plateau voorzichtig en kijk of niemand aan het opscheppen is.

• Steek stokjes niet rechtop in rijst. Dat lijkt op wierook bij een begrafenis. Leg ze op het steuntje of over je kom.
• Wijs niet met stokjes, zwaai er niet mee en prik er geen eten aan.
• Laat de gastheer, gastvrouw of oudere gasten beginnen en proef iets van alles wat je aangeboden krijgt.
• Alles opeten mag. Een beetje laten liggen liet vroeger zien dat de gastheer gul was, maar campagnes tegen voedselverspilling moedigen nu aan om je bestelling op te eten.
• Bedank wie je glas of kop bijvult. Bij een informele maaltijd volstaat een knikje of 谢谢.

Deze punten volgen een tafelmanierengids van China Daily, opnieuw gepubliceerd door de overheid van Shanghai. De les over servies bevat de woorden voor stokjes, lepels en kommen.

Hoe werkt toosten bij een Chinees diner?

Bij banketten en zakendiners brengt de gastheer of gastvrouw meestal de eerste toost uit. Daarna volgen er meer tijdens de maaltijd. 干杯 (gānbēi) betekent letterlijk ‘maak het glas leeg’. Sta bij een toost met een meerdere op als die staat, houd je glas met beide handen vast en houd de rand iets lager dan die van de ander. Alcohol is niet verplicht: toosten met thee of frisdrank is normaal. 我不喝酒 (wǒ bù hē jiǔ, ‘ik drink geen alcohol’) met een glimlach wordt geaccepteerd.

Wie betaalt de rekening in China?

Wie uitnodigt betaalt meestal voor iedereen. Vrienden maken er vaak een vriendelijk ritueel van om over de rekening te ‘ruziën’. Bied als gast één keer aan te betalen, accepteer het vriendelijk als je gastheer aandringt en bied aan de volgende keer te trakteren. 我请客 (wǒ qǐngkè) betekent ‘ik trakteer’. Onder vrienden en jongeren is delen gebruikelijk, vaak ‘AA’ genoemd (AA制, AA zhì). De les over de rekening behandelt delen en apart betalen. Het betalen zelf staat in de gids over eten bestellen.

Hoe begroet je mensen in China?

Een eenvoudig 你好 (nǐ hǎo) werkt overal. 您好 (nín hǎo) is de beleefde vorm voor ouderen en in winkels en hotels. In zakelijke en formele situaties is een handdruk normaal, meestal zachter dan in veel westerse landen en met een lichte knik. Knuffels en wangzoenen zijn niet gebruikelijk bij een eerste ontmoeting. Gebruik achternaam en titel, zoals 王先生 (Wáng xiānsheng, meneer Wang) of 李女士 (Lǐ nǚshì, mevrouw Li), tot de ander iets anders voorstelt. Geef en ontvang visitekaartjes met beide handen (Cultural Atlas).

Je kunt vragen krijgen die persoonlijk voelen, bijvoorbeeld naar je herkomst, leeftijd of burgerlijke staat. Meestal is het vriendelijke nieuwsgierigheid. Een glimlach en luchtig antwoord volstaan. De begroetingsles behandelt de basis met audio.

Staan mensen in China in de rij?

Ja. Kaartjeshallen, attracties en treinstations gebruiken hekken en medewerkers voor wachtrijen. Metroperrons hebben gemarkeerde wachtvakken. Laat reizigers eerst uitstappen; op veel perrons staat 先下后上 (xiān xià hòu shàng, ‘eerst uitstappen, dan instappen’). Reken op bagagecontroles bij metro- en treinstations. Op drukke plekken staan mensen mogelijk dichterbij dan je gewend bent en kan iemand voordringen. Blijf rustig staan en zeg 不好意思，我在排队 (bù hǎoyìsi, wǒ zài páiduì, ‘sorry, ik sta in de rij’). De metrogids beschrijft stations uitgebreid en de les over wachtrijen en controles biedt de zinnen.

Mag je in China in het openbaar roken?

Regels verschillen per stad en zijn in grote steden op papier streng. Beijing verbiedt roken in openbare binnenruimtes en werkplekken sinds 1 juni 2015, met boetes tot 200 yuan voor personen (National Health Commission). Shanghai verbiedt roken in alle openbare binnenruimtes, breidde dit in 2022 uit naar e-sigaretten en verbood vapen vanaf maart 2025 in metrostations en -treinen (overheid van Shanghai). Roken in hogesnelheidstreinen, ook op toiletten, kan volgens een spoorregel van de State Council sinds januari 2014 tot 2.000 yuan boete opleveren (China Daily). Vape daar ook niet.

Handhaving verschilt. Je ziet soms nog rokers in restaurants, aparte eetkamers en kleinere plaatsen. Let op 禁止吸烟 (jìnzhǐ xīyān, niet roken) en gebruik rookzones. Vraag bij last van rook om een rookvrije ruimte (禁烟区, jìnyān qū) wanneer je een tafel krijgt.

Mag je mensen in China fotograferen?

Vraag eerst toestemming. Naar je camera wijzen is vaak genoeg. Of zeg 可以给您拍张照片吗 (kěyǐ gěi nín pāi zhāng zhàopiàn ma, ‘mag ik een foto van u maken?’). Vraag ouders toestemming voor kinderfoto’s en respecteer een weigering van verkopers, monniken of anderen. Mensen kunnen ook jou vragen te poseren; beleefd weigeren mag.

Volg borden met 禁止拍照 (jìnzhǐ pāizhào, fotograferen verboden), vaak in tempelhallen en sommige museumzalen. Waar foto’s mogen, is flitsen vaak verboden. Fotografeer geen militaire locaties, politieacties of veiligheids- en immigratiezones op luchthavens. Volgens de Britse overheid zijn verboden militaire gebieden niet altijd duidelijk aangegeven (FCDO).

Hoe gedraag je je in een Chinese tempel?

Actieve boeddhistische en taoïstische tempels zijn gebedshuizen én bezienswaardigheden. Kleed je bescheiden, praat zacht en raak beelden en altaren niet aan en klim er niet op. Stap over de verhoogde drempel van een hal in plaats van erop te staan. Volg regels over foto’s en wierook: sommige tempels geven gratis wierook en vragen geen eigen wierook mee te nemen. Je hoeft nooit wierook te branden of voor een zegen te betalen. Weiger en loop door als iemand dure wierook probeert op te dringen.

Welk cadeau neem je mee voor een Chinese gastheer?

Als je thuis bent uitgenodigd of zakelijke contacten ontmoet, is een klein geschenk uit je eigen land, zoals lekkernijen, thee of een lokale specialiteit, geschikt. Geef het met beide handen. Je gastheer kan uit beleefdheid eerst één of twee keer weigeren; veel mensen openen cadeaus niet waar de gever bij is (Cultural Atlas). In veel huizen gaan schoenen uit: volg het voorbeeld van je gastheer of gastvrouw.

• Vermijd klokken. ‘Een klok geven’ (送钟, sòng zhōng) klinkt als iemand bij diens dood begeleiden (送终).
• Vermijd sets van vier. 四 (sì, vier) klinkt als 死 (sǐ, dood).
• Geen messen, scharen of paraplu’s: die kunnen het verbreken van banden of scheiding suggereren.
• Rood en goud cadeaupapier oogt feestelijk; vermijd liever effen wit of zwart.